Կրթական ծրագրի ուսուցման ձն առկա է, ուսումնառության տողությունը՝ 2 տարի, ուսման վարձի չափը՝ 550 000 ՀՀ դրամ, շնորհվող որակավորումը՝ կենսաբանության մագիստրոս։
«Հիմնարար կիրառական ֆիզիոլոգիա» մագիստրոսական ծրագիրը բաղկացած է 2 հիմնական կառուցամասերից` ուսումնական հետազոտական, որոնցից յուրաքանչյուրով նախատեսված աշխատանքները կատարվում են ուսումնական հետազոտական կառուցամասերի համամասնությամբ։
Ընդունելության պահանջները
Ընդունելության քննության անցկացման ձաչափը՝ բանավոր։&Բ;
Ծրագրի նպատակը
Կրթական ծրագրի նպատակն է զարգացնել ուսանողների մասնագիտական կարողությունները ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի, հյուսվածքաբանության, իմունոլոգիայի, հոգեֆիզիոլոգիայի, նյարդաֆիզիոլոգիայի, արյունաբանության, մարդու սաղմնաբանության, բարձրագույն նյարդային գործունեության ֆիզիոլոգիայի բնագավառներում՝ հետազոտական լաբորատոր աշխատանքներ կատարելու համար, օժտել ուսանողներին ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի, անատոմիայի, հյուսվածքաբանության, իմունոլոգիայի, մարդու սաղմնաբանության, հոգեֆիզիոլոգիայի, նյարդաֆիզիոլոգիայի, արյունաբանության, բարձրագույն նյարդային գործունեության ֆիզիոլոգիայի բնագավառում համապատասխան գիտելիքներով հմտություններով, զարգացնել հետազոտական աշխատանքներ կատարելու հմտությունները, ուսանողներին ունակ դարձնել առաջարկելու միջոցներ, որոնք կարող են շտկել ծայրահեղ տարբեր գործոններով հրահրված ախտաբանական իրավիճակները:
Առավելությունները
Այս ծրագրի ավարտին ուսանողն ունակ կլինի ներկայացնելու հիմնավորելու մարդու կենդանիների օրգանիզմների օրգան համակարգերի ախտաբանական գործընթացների հիմնախնդիրները, լուսաբանելու ընդհանուր մասնավոր ախտաբանական կազմաբանության հիմնական խնդիրները, ներկայացնելու հիմնավորելու արյան, արյունամակարդման, արյունաստեղծ համակարգերի գործառույթները, ճանաչելու նկարագրելու արյան հիվանդությունները դրանց ծագման մեխանիզմները, բացատրելու հոգեֆիզիոլոգիական գործընթացների վարքագծի ձավորման, զարգացման ուղեղային ապահովման մեխանիզմները, քննարկելու հոգեկան առողջության գլխավոր չափանիշները հոգեկան գործունեության ախտաբանության հիմնական դրույթները, հոգեկանի ծագման հիմնական սկզբունքները, հոգեկան հիվանդությունների մեխանիզմները:
Ուսանողը կկարողանա ճանաչել լուսային մանրադիտակի տակ մարդու տարբեր կենդանիների հյուսվածքները օրգանները, նրանց բաղադրիչ տարրերը, տարբերել սաղմնային հետսաղմնային զարգացման փուլերը, բացատրել օրգանիզմների բնական ռեզիստենտության ձեռքբերովի իմունիտետների տեսակները, իմունային համակարգի օրգանային, բջջային մոլեկուլային կազմավորվածության առանձնահատկությունները, բջջային հումորալ իմունային ռեակցիաների օրինաչափությունները, ձեռքբերովի իմունիտետի ձավորման հիմնական բոլոր մեխանիզմները, գնահատել oնտոգենեզի կայունության բջջային հոմեոստազի աստիճանը տարբեր էքստրեմալ իրավիճակներում:
Կարիերայի հնարավորությունները
«Հիմնարար կիրառական ֆիզիոլոգիա» ծրագրի շրջանակում փոխկապակցվում են տեսական գործնական բաղադրիչները՝ մասնագիտական ոլորտում շրջանավարտների գործունեություն ծավալելու պատրաստվածությունն ապահովելու նպատակով: «Հիմնարար կիրառական ֆիզիոլոգիա» ծրագրի շրջանավարտները կարող են իրենց հետագա մասնագիտական գործունեությունը ծավալել բժշկական ախտորոշիչ լաբորատորիաներում, գիտահետազոտական ինստիտուտներում, միջին բարձրագույն մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում, շարունակել իրենց ուսումը բարձրագույն կրթության երրորդ մակարդակում՝ կենսաբանության բժշկակենսաբանության բնագավառում:
Ծրագրի շրջանավարտները կարող են իրենց ուսումը շարունակել «Կլինիկական լաբորատոր ախտորոշում» «̸արդու սաղմնաբանություն» մասնագիտությամբ օրդինատուրայում հետագա մասնագիտական գործունեությունը ծավալել բժշկական ախտորոշիչ լաբորատորիաներում, գիտահետազոտական ինստիտուտներում, միջին բարձրագույն մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում այլն:
ԸՆԴՈՒՆԵԼՈՒԹՅԱՆ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԱՇԱՐ
Ընդհանուր հարցեր
Սինապսների կառուցվածքը, դրդման հաղորդման առանձնահատկությունները
Սրտի կառուցվածքը հաղորդչական համակարգը
Նյարդի կառուցվածքը, դրդման հաղորդման առանձնահատկությունները
Նոսր թելակազմաշարակցական հյուսվածքի միջբջջային նյութը
Արտաքին շնչառություն: Ներշնչման արտաշնչման մեխանիզմը
Օոգենեզ
Հակամարմինների կառուցվածքը
Ֆիզիոլոգիական գործընթացների նյարդահումորալ կարգավորման սկզբունքները
Կենդանիների էվոլյուցիայի հիմնական փուլերը
Հոդվածոտանիների առանձնահատկությունները նրանց դասակարգումը
Անողնաշարավորների հիմնական տիպերը
Ցամաք դուրս գալու համար ողնաշարավոր կենդանիների փոփոխությունները
Ժամանակակից ողնաշարավորների դասակարգումը
Ինչպե՞ս են թռչունները հարմարեցված թռիչքին
Անամնիաների ամնիոտների տարբերությունները
Հայաստանի&Բ;ողնաշարավոր կենդանիների բազմազանությունը
Էկոլոգիական գործոններ: Օրգանիզմների վրա դրանց ազդեցության ընդհանուր օրինաչափությունները: Հասկացություն սահմանափակող գործոնի մասին
Հասկացություն&Բ;պոպուլյացիայի&Բ;մասին:&Բ;Պոպուլյացիայի&Բ;բնութագիրը
Կենսացենոզներ էկոհամակարգեր
Էներգիայի հոսքը էկոհամակարգերում: Սննդային շղթաներ
Կենսոլորտ,&Բ;կենսոլորտի&Բ;կառուցվածքը
Բնակչության թվաքանակի աճը բնական պաշարները
Կենսաբազմազանություն ագրոկենսաբազմազանություն: Կենսաբազմազանության երեք մակարդակները
Կենսաբազմազանությունը գենետիկական մակարդակում: Գենետիկական բազմազանության առաջացման մեխանիզմները ԴՆԹ մարկեր
Պրոկարիոտային բջջի բնութագիրը` կառուցվածքի առանձնահատկությունները
̸անրէների բազմացման ձերը: Գենետիկական տեղեկատվության փոխանակում՝ ռեկոմբինացում
̸իջավայրի գործոնների ազդեցությունը բակտերիաների վրա
Բակտերիաների կուլտուրաներ
Բակտերիաների ախտածնությունը։ Ախտածին բակտերիաների առանձնահատկությունները
Վիրուսների կառուցվածքը․ պարզ բարդ վիրուսներ
Ֆոտոսինթեզի լուսային փուլը բույսերում
Բույսերի կողմից ջրի կլանման վերին ստորին շարժիչ ուժերը
Հերձանցքային կուտիկուլային գոլորշիացում
Ջրիմուռների հիմնական բաժինները դրանց համառոտ բնութագիրը
Բարձրակարգ սպորավոր բույսերի բնորոշ առանձնահատկությունները
Սնկերի առանձնահատկությունները դրանց դասակարգման սկզբունքները
Քարաքոսերի ընդհանուր բնութագիրը նշանակությունը
Սնկերի էկոլոգիական տրոֆիկական խմբերը
Բարձրակարգ բույսերի մոտ հյուսվածքային համակրգի ձավորման պատճառները: Ստելի էվոլյուցիա
Սերմնավոր բույսերի բնորոշ առանձնահատկությունները
Բարձրակարգ բույսերի էվոլյուցիայի շարժիչ ուժերը: Բույսերի կենսական ձերը ըստ Ռաունկիերի
ԴՆԹ-ի&Բ;հիմնական&Բ;կենսաբանական&Բ;հատկությունները
ՌՆԹ-ի հիմնական կենսաբանական հատկությունները
̸ուտացիաներ ռեպառացիա
Գենետիկական&Բ;տեղեկատվության&Բ;էքսպրեսիա
«̸արդու գենոմ» ծրագրի հիմնական արդյունքները
Համեմատական գենոմիկա
Հետգենոմային ծրագրեր
̸արդու քրոմոսոմները նրանց ուսումնասիրության ժամանակակից մեթոդները
Բջջի բաժանման մահվան մեխանիզմներ
Օրգանիզմների կլոնավորում, բնային բջիջներ նրանց կիրառումը
Ժամանակակից էվոլյուցիոն տեսություն
Ամոնիակի առաջացման չեզոքացման ուղիները
Գլյուկոզի անթթվածնային ճեղքումը (գլիկոլիզ)
̸իզանյութի կենսասինթեզի օրնիթինային ցիկլը
Գլիցերոֆոսֆոլիպիդներ
Թերմոդինամիկայի 1-ին օրենքների կիրառելիությունը կենսաբանական համակարգերում
Թերմոդինամիկայի 2-րդ օրենքի կիրառելիությունը կենսաբանական համակարգերում
Կենսամակրոմոլեկուլների կառուցվածքը կայունացնող ուժերը
Ֆերմենտային ռեակցիաների կինետիկան
Բլոկային հարցեր
Էպիթելային բջիջների միջ կոնտակտների ձերը (դեսմոսոմ, գոտիավորող դեսմոսոմ, սերտ կոնտակտ, նեքսուս)
Արյան մակարդում
Անոթների նյարդավորումը
Անոթների լարվածության ռեֆլեքսային կարգավորումը
Անոթների լարվածության հումորալ կարգավորումը
Հետին ուղեղի ռեֆլեքսային գործունեությունը
Վեգետատիվ ռեֆլեքսներ: Վեգետատիվ հանգույցներ
Հանգստի պոտենցիալ: Առաջացման իոնային մեխանիզմը
Գործողության պոտենցիալ: Առաջացման մեխանիզմը
Սրտամկանի կծկելիությունը
Սրտի ինքնավարությունը նրա բնույթը
Սրտի գործունեության ռեֆլեքսային կարգավորում
T լիմֆոցիտների հակածնային դետերմինանտի միջ ստեղծվող կապի առանձնահատկությունները
̸իզագոյացում (կծիկային ֆիլտրում)
Խողովակային հետներծծում հյութազատում
Կմախքային մկանների կառուցվածքը
Կմախքային մկանների կծկման մեխանիզմը
Ուղեղաբնի ցանցանման գոյացություն
Երիկամների մասնակցությունը օրգանիզմի ներքին միջավայրի հաստատունության պահպանմանը
Շնչառության ռեֆլեքսային կարգավորումը
Շնչառության հումորալ կարգավորումը
Ողնուղեղի ռեֆլեքսային գործունեությունը
Հակամարմինների&Բ;իդիոտիպային&Բ;բազմազանությունը,&Բ;դրա&Բ;ապահովման&Բ;մեխանիզմները
Սինապսային հաղորդման մեխանիզմը
Բեղմնավորման կոնտակտային փուլում տեղի ունեցող երույթները (ակրոսոմային ռեակցիա, կորտիկալ ռեակցիա, թաղանթային մոլեկուլների միջ փոխազդեցությունները)
Գրականության ցանկ
Ջիվանյան Կ. Ա., Իմունաբանություն Երան, 2015, 208 էջ։
̸ինայան Ս. ̸., Ադամյան Ծ. Ի., Սարգսյան Ն. Վ., ̸արդու ֆիզիոլոգիա. թեստեր, հարցեր, առաջադրանքներ, 2010 թ.
Ադամյան Ծ. Ի., ̸ինայան Ս. ̸., Գորգյան Է. Ս., Արյունաբանություն, Երան, 2011 թ.։
̸ինասյան Ս. ̸., Ադամյան&Բ;Ծ. Ի., Սարգսյան&Բ;Ն. Վ., ̸արդու ֆիզիոլոգիա, 2011։
Галактионов В. Г., Иммунология. Изд-во МГУ. 2006.
Галактионов В. Г., Механизмы иммунитета в графической форме. Изд-во Высшая школа, Москва. 2000.
Хаитов Р. М., Игнатьева Г. И., Сидорович И. Г. Иммунология. Москва, Медицина, 2000.
Ярилин А. А. Иммунология. Изд-во Высшая школа. Москва. 2010.
Gartner L. Jan Textbook of histology, 2016.
Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease Philadelphia, United States 2020 1392 p․
Histology for Pathologists. Philadelphia, United States 2019 1344 p.
William K. Ovalle Netter's Essential Histology: With Correlated Histopathology (Netter Basic Science) Elsevier 2020 568 p.
Anthony L. Mescher Junqueira’s Basic Histology, 2016.
Быков В.Л. Частная гистология. Санкт-Петербург, Сотис, 2004 .
Р.К.Данилов, А.А. Клишов, Т.Г. Боровая. Гистология. Санкт-Петербург. ЭЛБИ-СПБ, 2004․
Э.Клатт Атлас патологии Роббинса и Котрана. Москва “Логосфера”, 2010, 531 с.
Anthony L. Mescher. Junqueira's Basic Histology: Text and Atlas, Sixteenth Edition. United States. 2021, 529 p․
Abul K. Abbas, Andrew H. Lichtman Cellular and molecular immunology Part 1 and 2. 2015.
Male D., Brostoff J., Roth D., Roitt I. Immunology 2012․
Կրթական ծրագրի ղեկավար՝ Աննա Կարապետյան
Հեռ․՝ (+374 91) 349 136
Էլհասցե՝&Բ;annakarapetyan@ysu.am, biology@ysu.am